Kalendarz

grudzień 2017
P W Ś C Pt S N
27 28 29 30 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

Odwiedzi?o nas

Dzisiaj90
Tydzie?1468
Wszystkie221189

Powered by Kubik-Rubik.de

Historia

WOJCIECHW

Wojciechw jest ma?? miejscowo?ci? po?o?on? przy drodze Olesno-Kluczbork, w odleg?o?ci 1,5 km od Olesna, ktre jako osada handlowa wykszta?ci?o si? na skrzy?owaniu wa?nych, europejskich szlakw handlowych: staro?ytnego szlaku bursztynowego wiod?cego od Moraw nad Ba?tyk i krlewskiego prowadz?cego z Wroc?awia do Krakowa i dalej nad Morze Czarne.

Zapewne pierwsz? z tych drg pod koniec X w. podr?owa? przez Opaw?, Cieszyn do Dobrodzienia i Opola ?w. Wojciech. Jak g?osi podanie podczas d?ugiej w?drwki szerzy? S?owo Bo?e, zatrzymuj?c si? w wielu miejscach. Uczyni? to mia? tak?e w pobli?u Olesna, w wiosce nazwanej na pami?tk? ?wi?tego Wojciechowem. Niemiecka nazwa wioski Albrechtsdorf tak?e wywodzi si? od ?w. Wojciecha, bowiem g?wny patron Polski znany jest w Europie zachodniej pod imieniem Adalbert lub Albrecht. By? mo?e, ?e nazwa osady wynika z powszechnie nadawanego imienia Wojciech wszystkim mieszkaj?cym w tej wiosce m??czyznom co ?wiadczy?oby o ?ywym wwczas kulcie ?wi?tego na naszych ziemiach. Tradycj? ow? upami?tnia figura ?w. Wojciecha postawiona w naszej miejscowo?ci w rocznic? milenium jego m?cze?skiej ?mierci w roku 1997.

Wioska podlega?a od XIII w. parafii w Ole?nie, od 1374 r. oleskiemu konwentowi kanonikw regularnych latera?skich regu?y ?w. Augustyna popularnie nazywanych augustianami. Po kasacji zakonu (1770r.) proboszcz oleski otrzymywa? z maj?tku w Wojciechowie rokrocznie okre?lon? ilo?? drewna. Tradycyjnie mieszka?cy Wojciechowa byli grzebani na cmentarzu przy ko?ciele ?w. Anny w Ole?nie.

Od 1594 do 1802 wioska nale?a?a do w?a?cicieli Olesna hrabiowskiego rodu von Gaschin.

Jeden z nich Antoni hrabia von Gaschin s?yn?? z nadludzkiej si?y, nazywano go podobnie jak krla polskiego Augusta II, mocnym. Oleski dziejopisarz Jzef Lompa zanotowa? opowiastk? o wyczynach mocarnego hrabiego:

O nadzwyczajnej sile cielesnej jednego z przodkw hrabi Gaszynw na ?yrowej pod Gr? Che?m w powiecie wielkostrzeleckim, w przesz?ym stuleciu zmar?ego, wspomina w odleg?ych okoliczno?ciach lud bardzo wiele, na przyk?ad by? on w stanie szyn? ?elaza cz?owiekowi o szyj? niby powrz owin??, powz z czterema ko?mi, w naj?pieszniejszym poja?dzie za ko?o go chwytaj?c zatrzyma?; na ka?dej wyci?gni?tej r?ce tr?bacza tr?bi?cego utrzyma?, fur? z drzewem przez nisk? cha?up? przerzuci?. W Wojciechowie, o ?wier? mili od Olesna, d?wigano w folwarku jemu nale??cym stodo??, chc?c na rogach pod przyciesie du?e kamienie pod?o?y?. Nie chcia?o si? to majstrowi ciesielskiemu na ?aden sposb uda?. Hrabia Gaszyna ud?wign?? ka?dego rogu rekami i tak d?ugo trzyma?, dopki kamienia nie pod?o?ono.

W rejonie Wojciechowa mia?y miejsce walki podczas II wojny ?l?skiej. prowadzono tam negocjacje w sprawie poddania si? pruskiego batalionu. Kadra i ?o?nierze pruscy musieli odda? bro? i konie. Dosz?o jednak do kolejnej potyczki. Wojska pruskie pu?kownika von Daviera, pod Wojciechowem natkn??y si? na ustawion? w szyku bojowym brygad? w?gierskiego genera?a Karolyiego, w liczbie 4000 je?d?cw. W tej sytuacji Prusacy zarz?dzili odwrt. Jednak W?grzy zaatakowali ich i tylko nielicznym huzarom pruskim uda?o si? uratowa?. Ostatecznie wojny ?l?skie zako?czy?y si? zwyci?stwem Prus, pod panowaniem ktrych znalaz? si? ?l?sk, a tak?e ziemia oleska wraz z Wojciechowem.

W roku 1802 hrabia Antonii Von Gaschin jeden z najmo?niejszych magnatw na Grnym ?l?sku sprzeda? Wojciechw za 56 tys talarw krlewskiemu szambelanowi Ernestowi hrabiemu von Bethusy-Huc z B?kowa. Do posiad?o?ci tej nale?a?o tak?e 2040 ha lasw nazywanych chudobskimi oraz folwark Walce. Nowy w?a?ciciel bra? udzia? w wojnach przeciwko Napoleonowi, za co zosta? odznaczony Orderem Czerwonego Or?a 3 Klasy oraz rosyjskim Orderem W?odzimierza 4 Klasy. Wojciechw po nim odziedziczy? jego najstarszy syn Henryk Zygmunt (1790-1833), zdobywca tytu?u krlewskiego mistrza jazdy konnej, ktry zapocz?tkowa? b?kowsk? lini? rodu. Kolejnym w?a?cicielem tych posiad?o?ci zosta? Edward Jerzy (1821-1893) otrzymuj?c je w spadku po swoim ojcu Henryku Zygmuncie. Z kolei jego syn Henryk (1861-1925) otrzyma? B?kw i Wojciechw, nast?pnie syn Henryka - Ottfried, ktry zmar? w 1935 r. Maj?tek odziedziczy? brat Ottfrieda- Filip, ktry opu?ci? B?kw w 1943 r. Mieszka obecnie w Niemczech. Crka Ottfrieda - Viola hrabina von Bethusy-Huc mieszka obecnie w Mnster.

W XIX w. istnia?y dwa maj?tki pa?skie. Jeden nazwany Alinenhof, powsta? w du?ej cz??ci dopiero ok. 1845 r. w wyniku wykarczowania lasw pod ziemie uprawne. W hrabiowskim posiadaniu znajdowa?y si? 3 m?yny wodne na Stobrawie: Kiemhle, Malchermhle i Schlossmhle (m?yn zamkowy), dalej Bialamhle (m?yn na Bia?ej) i Picklermhle na prawobrze?nych dop?ywach Stobrawy. Ziemie uprawia?o 13 ch?opw, 18 zagrodnikw, 6 cha?upnikw. Wojciechw zamieszkiwa?y wtedy tylko 172 osoby. Katolicy z Wojciechowa podlegali katolickiej parafii w Ole?nie, nieliczni ewangelicy od 1787 roku je?dzili do ko?cio?a do Biskupic. A gdy wybudowano ko?ci? ewangelicki w Ole?nie w 1853 r. nale?eli do oleskiego zboru. Od 1819 r. by? w Wojciechowie wydobywany torf, znajdowa?a si? tam le?niczwka, a przy ka?dym maj?tku pa?skim by?a owczarnia, bowiem hodowla owiec stanowi?a dochodow? ga??? gospodarki rolnej. Ok. 1830 r. daje si? zauwa?y? znaczny rozwj przemys?u. Jeden z m?ynw wodnych s?u?y? do spil?niania sukna dla potrzeb oleskiego sukiennika, ktrego warsztat rozwija? si? ze wzgl?du na mo?liwo?? bezc?owego przewozu tego towaru przez polsk? granic?. Oprcz tego przy Picklermhle by? wodny trak (pi?a). We wsi znajdowa? si? ponadto wapiennik, do ktrego wapie? sprowadzano z Lubecka. ?wier? mili na p?noc od wsi przy Siedmiu ?rd?ach umiejscowiona by?a huta Ewalda, w ktrej dwch robotnikw pozyskiwa?o rocznie 250 cetnarw surwki ( 1 cetnar 50 kg). Szczeglnie browar i gorzelnia znajdowa?y szerokie grono nabywcw. Rozwj drobnego przemys?u wp?yn?? tak?e na powi?kszenie si? liczby mieszka?cw wsi, ktrych liczba wzros?a do 520, co przyczyni?o si? do powstania w dole rzeki kolonii Borek z 5 wolnymi zagrodnikami i t? sam? ilo?ci? cha?upnikw. Wojciechw podlega? pod jurysdykcj? s?dow? komisarza Dziuby w Ole?nie. W 1843 r. wie? liczy?a 772 mieszka?cw, zamieszkuj?cych 85 domw, z tego 93 ewangelikw i 9 ?ydw. Mimo dominacji ziem piaszczystych, by?y one dobrze u?ytkowane co ?wiadczy o wysokiej kulturze rolnej. Lasy zalesiano g?wnie sosn?. Owczarze wypasali 1400 owiec. W majtku utrzymywano 17 koni, 19 wo?w. W 1865 r. do gminy wiejskiej nale?a?o 600 morgw ziemi uprawnej, 60 morgw ??k. Grunty podzielone by?y pomi?dzy 5 gospodarzy, 6 p?gospodarzy, 20 zagrodnikw, 24 cha?upnikw. Przemys? jednak zacz?? zamiera?. Pil?niarnia sukiennicza zbankrutowa?a i zaprzesta?a dzia?alno?ci, poniewa? po powstaniu listopadowym w zaborze rosyjskim w 1831r. w?adze carskie zakaza?y bezc?owego wwozu sukna do ziem obj?tych tym zaborem. W wyniku tego nasta?y ci??kie czasy dla oleskich sukiennikw. Da?o to pocz?tek powolnemu, ale niemo?liwemu do zatrzymania zamieraniu tego rzemios?a. Tak?e huta Ewalda zaprzesta?a produkcji, podobnie jak wiele innych ma?ych hut ?elaza po?o?onych nad grno?l?skimi le?nymi rzeczkami. Nie wytrzyma?y one konkurencji z du?ymi, nap?dzanymi maszynami parowymi i po?o?onymi bezpo?rednio w s?siedztwie dworcw kolejowych, hut wyros?ych w zag??biu w?glowym. Nawet wybudowanie w 1884 r. linii kolejowej Kluczbork -Tarnowskie Gry przechodz?cej przez Olesno nie przynios?o o?ywienia zamieraj?cego przemys?u. Jednak?e nadmiar ludno?ci nie znajduj?cej ju? zatrudnienia w gospodarce rolnej znajdowa? prac? i osiedla? si? w rejonie przemys?owym. Wyznaczenie nowej granicy polsko-niemieckiej po I wojnie ?wiatowej zahamowa?o t? fal? migracji ludno?ci. W ko?cu zamkni?to tak?e ma?e m?yny wodne, w wyniku braku zapotrzebowania - Picklermhle i Kiemhle, w zwi?zku z rozbudow? Bialamhle. W 1919 r gmina wiejska liczy?a 672 osoby, w 1925 r. 678 osb. W dobrach ziemskich mieszka?o 277 osb. Maj?tek obejmowa? 1068 ha, z tego 346 pl uprawnych, 50 ha ??k, 5 ha pastwisk, 638 ha lasw, 32 ha obejmowa?y zabudowania, drogi i nieu?ytki, 1 ha wody. W okresie mi?dzywojennym znajdowa?a si? w Wojciechowie roszarnia nale??ca do Pohla, druga roszarnia w Starym Ole?nie nale?a?a do hrabiego Lieresa .

Na mocy Traktatu Wersalskiego o przynale?no?ci Grnego ?l?ska mia? zadecydowa? plebiscyt. Jeszcze przed wydaniem ostatecznego werdyktu w nocy 7/8 czerwca 1919 r. wybuch?o tzw. powstanie oleskie. Dzia?acze Oleskiej POW -Polskiej Organizacji Wojskowej Grnego ?l?ska (komendant Jan Przyby?ek, Franciszek Kawula) d???c do w??czenia oleskiego do pa?stwa polskiego, zdecydowali si? na zbrojne powstanie. Zupe?nie nie przygotowane, rozpocz??o si? z soboty na niedziel? Zielonych ?wi?t 7/8 czerwca 1919 r. i zako?czy?o si? niepowodzeniem. Jednym z celw by?o uderzenia na niemieck? bateri? artylerii w Wojciechowie. Powsta?cy nie znale?li spodziewanej broni w le?niczwce w ?owoszowie wobec czego zaniechali ataku na jednostk? w Wojciechowie.

Z Wojciechowa wywodzili si? powsta?cy ?l?scy: Jan Grzesik, Wiktor Damski i Piotr Kowolik.

Jan Grzesik ur. w 1902 r w Wojciechowie, w rodzinie ch?opskiej by? dzia?aczem plebiscytowym i powsta?cem, cz?onkiem POW G ?l, Polskiego Towarzystwa ?piewaczego i pracownikiem Polskiego Komitetu Plebiscytowego w Ole?nie. Walczy? podczas III powstania ?l?skiego, 16 V 1921r. dosta? si? do niewoli niemieckiej, pobity i osadzony w obozie jenieckim w Kluczborku, zwolniony 3 VII 1921r. Przenis? si? do Polski. Podczas II wojny ?w. ukrywa? w Wojciechowie dzia?acza ?l?skiego Paw?a Depcika u swoich braci. Po wojnie wsp?organizator aparatu administracji w Ole?nie, potem pracowa? GS ZSCh w Wysokiej, odznaczony m.in. Krzy?em Kawalerskim OOP.

W czasie II wojny ?wiatowej 03.09.1939 r. zestrzelono nad Wojciechowem samolot bombowy Kara?. Zgin??o 3 polskich lotnikw. Upami?tnia to wydarzenie usytuowany w p?nocnej cz??ci cmentarza komunalnego w Ole?nie Pomnik Lotnikw Polskich. Zw?oki poleg?ych ekshumowano w 1969 r. i z?o?ono we fundamentach pomnika, ktrego kszta?t przypomina czasze opadaj?cych spadochronw. Napis na ods?oni?tej w 1983 r. p?ycie brzmi: Lotnicy 22 Eskadry Bombowej 2 Pu?ku Lotniczego, ppor. pil. Jzef Jele? ur. 4.02.1917 r., ppor. obs. W?adys?aw ?upnik ur. 15.09.1909 r., kpr. strz. sam. Stanis?aw Kapturkiewicz ur. 17.06.1917 r. Polegli w czasie lotu bojowego w dniu 3 wrze?nia 1939r. w miejscowo?ci Wojciechw. Szereg. Stefan Fedorowicz, szereg. Szyma?ski. Zmarli z ran odniesionych w czasie walk nad Prosn?. Cze?? ich pami?ci

Katarzyna Zaj?c

 
You are here: